Rzetelne Artykuły

TOP GUN, tego jeszcze nie było!

3 marca 1969 r. Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych (US Navy), utworzyła elitarną szkołę walk powietrznych. Opuszczający jej mury mieli być najlepiej wyszkolonymi pilotami na świecie. Cel ten został osiągnięty. Oficjalnie, szkoła nosi nazwę United States Navy Fighter Weapons School, lecz do historii lotnictwa przeszła pod nazwą nadaną jej przez pilotów, będących jej absolwentami - TOP GUN.


Top Gun – zarys historii
Powstanie omawianej szkoły walki powietrznej, jest wynikiem gruntownej analizy raportu pt. „Ault Report” sporządzonego na zlecenie admirała Thomasa H. Moorer’a  przez pułkownika Franka Aulta. Powstał od w 1968 r., a jego zadaniem była szczegółowa analiza działań powietrznych prowadzonych nad Wietnamem, zwłaszcza w trakcie operacji „Rolling Thunder” (w wolnym tłumaczeniu: „Nadciągający Grzmot”) . Głównym wnioskiem wypływającym z raportu, było stwierdzenie, iż znaczna część strat lotniczych US Navy, wynika z braku dostatecznego wyszkolenia pilotów w aspekcie manewrowej walki powietrznej. Raport, wobec powyższego, rekomendował utworzenie specjalistycznego ośrodka szkoleniowego o nazwie Advanced Fighter Weapons School. Dokonano tego – jak już wspomniałem – w roku 1969. Szkołę umiejscowiono w Morskiej Bazie Lotniczej (ang. Naval Air Station, NAS) Miramar w Kaliforni. Już wkrótce, dzięki dużemu nagromadzeniu samolotów, Miramar zyskało sobie w slangu pilotów nazwę „Fightertown” – „Miasto myśliwców”.
Top Gun budowano praktycznie od zera, zaś fundusze przeznaczone początkowo na jej funkcjonowanie były raczej niewielkie. Zmieniło się to dopiero z czasem.  Początkowo trenowano na samolotach F-4 Phantom, A-4 Skyhawk oraz T-38 Talon. Decyzje o wyborze tych maszyn podjęto, ponieważ miały one podobne właściwości bojowe do samolotów takich jak MiGi: -17, -19 oraz -21, które uważano za głównych i najbardziej prawdopodobnych adwersarzy w ewentualnych przyszłych  walkach powietrznych. Samoloty instruktorskie, pochodziły z 3 dywizjonów Marynarki Wojennej USA: VF-121, VF-126 oraz VC-7. Z czasem szkolenia rozpoczęto na nowszych, sukcesywnie w międzyczasie wprowadzanych do służby typach statków powietrznych, takich jak: F-106 Delta Dart (ze składu USAF), A-6 Intruder (lotnicy z USMC) oraz F-5E i F-5F Tiger II.

Piloci na szkolenie byli kierowani wprost z jednostek liniowych. Po jego zakończeniu wracali do swoich dywizjonów, aby wykorzystać posiadaną wiedzę w praktyce. Wielu z nich także zostawało instruktorami. Stosunkowo szybko okazało się, że intensywne, wymagające i zaawansowane szkolenie zaczyna przynosić wymierne korzyści. Przykładowo o ile w trakcie działań nad Północnym Wietnamem w latach 1965-1967, stosunek strat wynosił w przybliżeniu 4:1 na korzyść Amerykanów, to już w latach 1970-1973 wynosił on już około 13:1 , co oznaczało ponad trzykrotny wzrost skuteczności bojowej pilotów amerykańskich. Top Gun uzyskała status szkoły elitarnej i swoistego centrum doskonalenia doktryny walki powietrznej, zaawansowanej taktyki i treningu. Spowodowało to ogromny wzrost funduszy przeznaczanych na działalność Fighter Weapons School.

Lata 70. XX w. przyniosły istotne zmiany. Przede wszystkim, studenci szkoły zaczęli latać na nowo wprowadzanych do służby myśliwcach F-14 Tomcat (od 1972 r.) oraz F/A-18 Hornet (koniec lat 70.). Z kolei instruktorzy Top Gun, przesiedli się na wycofane z pierwszej linii A-4 Skyhawk i F-5 Tiger.

Lata 80., zaowocowały wcieleniem do służby maszyn F-16 , na których latali instruktorzy. F-16 miał w tym wypadku (i jest tak do dziś) symulować nowsze samoloty radzieckie 4 generacji takie jak MiG-29 Fulcrum oraz Su-27 Flanker o zbliżonych, w niektórych aspektach, właściwościach bojowych. Z kolei postęp w dziedzinie informatyki i komputeryzacji, doprowadził do możliwości tworzenia wirtualnego zobrazowania pola walki w środowisku 3D (tzn. trójwymiarowym), uwzględniającego wszelkie parametry lotu każdej maszyny biorącej udział w symulowanych pojedynkach powietrznych, co dodatkowo podniosło i usprawniło, nawiasem mówiąc i tak już dość elitarny, poziom przeprowadzanych szkoleń. Daje to obecnie, tak kursantom jak i instruktorom, możliwość precyzyjnego przeanalizowania przebiegu danego starcia i omówienia sukcesów i porażek w trakcie urządzanego po każdym ćwiczeniu briefingu.

W związku z zakończeniem Zimnej Wojny, zmieniono nieco profil szkolenia, kładąc większy nacisk na misje uderzeniowe. Nadal jednak intensywnie trenuje się także walki powietrzne. W latach 90. XX w., w Fighter Weapons School zrezygnowano z użytkowania starszych typów samolotów (takich jak np. A-4 czy F-5) zaś dywizjony tzw. „Agresorów”, czyli pilotowanych przez instruktorów maszyn pozorujących samoloty przeciwnika, „przesiadły się” w całości na samoloty (różne wersje): F/A-18A/-B/-C/-D/-E-/F Hornet oraz Super Hornet, a także  F-16A/-B Fighting Falcon . Samoloty F-4 Phantom II zostały wycofane z udziału w szkoleniach jeszcze w roku 1985, zaś F-14 Tomcat w roku 2003.

W 1996 r. baza lotnicza Miramar została przekazana US Marines, zaś szkołę Top Gun wcielono do Naval Strike and Air Warfare Center (pol. Centrum Działań Powietrznych i Uderzeniowych Marynarki Wojennej), zorganizowanym przy Morskiej Bazie Lotniczej Fallon w zachodniej części stanu Nevada, gdzie mieści się po dzień dzisiejszy.

Ogólna charakterystyka ćwiczeń
Top Gun prowadzi rocznie 4 klasy tzw. Projekcji Siły (ang. Power Projection). Każda z tych klas obejmuje 9 tygodni intensywnych ćwiczeń (długość szkolenia zmieniała się na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat ). Na szkolenia kierowane są wyłącznie załogi lotnicze Korpusu Piechoty Morskiej i Marynarki Wojennej USA posiadające już pewien poziom doświadczenia. Sam kurs obejmuje szerokie spektrum zastosowania samolotów wielozadaniowych, na co składają się taktyka, szczegółowe zapoznanie się ze sprzętem oraz uzbrojeniem, oraz intensywne szkolenie w zakresie walk powietrznych oraz misji uderzeniowych. Kurs składa się zarówno z części teoretycznej jak i praktycznej i obejmuje 80 godzin zajęć teoretycznych oraz 25 symulowanych walk powietrznych jakie każdy z uczestników musi stoczyć z instruktorami Top Gun. Po ukończeniu szkolenia każdy pilot wraca do swej macierzystej jednostki, gdzie sam później odpowiada za trening kolegów i przekazuje im zdobytą wiedzę i doświadczenie. Ci którzy ukończyli kurs z wyróżnieniem, mogą w przyszłości powrócić do Top Gun jako instruktorzy.
Razem z ćwiczeniami pilotów prowadzony jest także instruktaż dla Kontrolerów Przestrzeni Powietrznej (ang. Air Intercept Controllers). Odpowiadają oni na co dzień za planowanie, kontrolę i koordynację działań powietrznych Lotniskowcowych Grup Uderzeniowych (ang. Carrier Strike Groups). Znaczna część z nich służy na co dzień na pokładowych samolotach wczesnego wykrywania i naprowadzania typu Grumman E-2C Hawkeye, które są „oczami i uszami” amerykańskich lotniskowców.

Top Gun oprócz wspomnianych, prowadzi jeszcze jeden interesujący typ ćwiczeń jakim jest tzw. Adversary Training Course (pol. Kurs Taktyki Przeciwnika). Piloci zapoznają się na nim z taktyką i techniką walki stosowaną przez siły powietrzne państw, które mogą być potencjalnymi przeciwnikami USA. Zdobyte doświadczenie przekazują oni współtowarzyszom w swoich jednostkach po ukończeniu szkolenia. Ich wiedza jest sprawdzana w trakcie dużych manewrów jakie odbywają się w bazie Fallon, w których zaangażowane jest każdorazowo nawet ponad 50 samolotów. Biorą w nich udział całe Lotniskowcowe Skrzydła Lotnicze (ang. Carrier Air Wings), a noszą one nazwę Integrated Training Phases oraz Advanced Training Phases (ITP/ATP).

Warto wiedzieć, że…

Szkoła Top Gun stała się sławna dzięki filmowi pt. „Top Gun” w reżyserii Tony’ego Scott’a. Film nakręcony został w 1986 r., z aktorem Tomem Cruisem w roli głównej. Sam film jak i jego ścieżka dźwiękowa należą już do klasyki, odpowiednio: kinematografii i muzyki filmowej, zaś myśliwiec pokładowy Grumman F-14 Tomcat stał się prawdziwą legendą, która - mimo że zakończył on służbę w US Navy - trwa po dziś dzień. Był i jest to samolot wprost uwielbiany przez pilotów i fanów lotnictwa i uważa się go powszechnie za jedną z najbardziej udanych konstrukcji w historii aeronautyki. http://bezpiecznelotnisko.pl/index.php/artykuly/95-top-gun-tego-jeszcze-nie-bylo 

Autor: Daniel Kasprzycki

Przypisy
1 Operacja Rolling Thunder – to kryptonim kampanii powietrznej nad Wietnamem Północnym. Przeprowadzało ją lotnictwo Stanów Zjednoczonych i Republiki Wietnamu (tj. Wietnamu Południowego), a trwała od 02.03.1965 r. do 31.10.1968 r. Zasadniczym celem operacji było zniszczenie infrastruktury, zaplecza przemysłowego i obrony przeciwlotniczej Wietnamu Północnego, a także przerwanie szlaków zaopatrzeniowych wojsk komunistycznych, czyli jednostek Viet Cong’u i Armii Demokratycznej Republiki Wietnamu walczących w Wietnamie Południowym, co z kolei ostatecznie miało zmusić Wietnam Północny do wycofania się z wojny, Operation Rolling Thunder, http://www.globalsecurity.org/military/ops/rolling_thunder.htm. 

2 Oznacza to, że na każdy zestrzelony samolot amerykański przypadało 13 zestrzelonych maszyn wroga.
3 Ciekawostką jest fakt, że samoloty te noszą wzory kamuflażu zbliżone do stosowanych przez lotnictwo wojskowe Federacji Rosyjskiej i Chińskiej Republiki Ludowej.
4 Przykładowo jeszcze w latach 70. były to tylko 4 tygodnie, a w latach 80. – 5 tygodni.
5 Trzeba również zaznaczyć, że co roku pewna część pilotów, którzy nie spełniają standardów Top Gun jest relegowana z kursu. Stanowią oni jednak bardzo niewielki procent.
6 Pol.: Zintegrowane Fazy Treningu oraz Zaawansowane Fazy Treningu

1. Chesire, J. R., Navy Fighter Weapons School "TOPGUN", http://flitetime.net.
2. Domański J., Klimaszewska Z., Stanczykiewicz E., Encyklopedia Lotnictwa Wojskowego. Samoloty i śmigłowce wojskowe. T.8, Bellona, Warszawa 1994.
3.  Elder A., Top Gun: 40 Years of Higher Learning, http://www.sandiegomagazine.com.
4.  Garner D., TOPGUN Miramar, Osprey Publishing, London 1992.
5.  Gary D., The Real Top Gun, http://www.airspacemag.com.
6.  Global Security, www.globalsecurity.org.
7.  Marshall III M. L., Clashes, Air Combat Over North Vietnam 1965–1972, Naval Institute Press, Annapolis 2007.
8.  The Aviationist, http://theaviationist.com.
9.  US Naval Institute News, http://news.usni.org.
10.  US Navy, http://www.navy.mil.


Zdjęcia

1. Oficjalna naszywka mundurowa Top Gun – jedna z kilku wersji (US Navy).
2. Legendarne pokładowe ciężkie samoloty myśliwskie Grumman F-14 Tomcat. Przez ponad 30 lat były to podstawowe myśliwce pokładowe US Navy. Samoloty te są nieodzownie kojarzone z Fighter Weapons School  (US Navy).
3. McDonnel Douglas F-4 Phantom II. Samoloty te od czasu wojny w Wietnamie do czasu szerszego wprowadzenia do służby F-14, były podstawowymi „koniami roboczymi” US Navy, USMC oraz USAF. Na zdjęciu maszyna w malowaniu Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych (www.desktopwallpapers4.me).
4. Samoloty F-18 i F-16 jednego z dywizjonów Agresorów Top Gun (jalopnik.com).


© 2020 BL BezpieczneLotnisko. All Rights Reserved.